Doświadczenia ostatnich lat wskazują na konieczność stworzenia systemu szkoleń, które pozwoliłyby na stworzenie kadry lekarzy i pielęgniarek – fachowców w dziedzinie leczenia żywieniowego i metabolizmu. Kwalifikacje tych osób muszą być potwierdzone powszechnie uznawanym certyfikatem, co potwierdzi ich rangę, a w przypadku wejścia systemu Umiejętności Medycznej – Leczenie Żywieniowe, pozwoli na szybkie jej zdobycie. Wzorami takich szkoleń i certyfikatów niech będą chociażby szkolenia organizowane prze z Polskie Towarzystwo Ultrasonograficzne czy Polskie Towarzystwo Gastroenterologiczne. Osoby posiadające dyplomy ukończenia tych szkoleń oraz potwierdzające zdanie egzaminu są powszechnie uznawane za w pełni wykwalifikowane – nie tylko przez koleżanki i kolegów po fachu, ale również przez struktury administracyjne, takie jak Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia. Wydaje się niepodważalne, iż do tego właśnie trzeba dążyć.
Poniżej przedstawiam projekt szkoleń, czyli założenia Szkoły Żywienia Klinicznego i Metabolizmu – od wielu lat mówimy o niej, niemniej na razie nie udało się jej uruchomić – musimy więc teraz dać radę. Bardzo proszę o potraktowanie poniższych założeń jako wstępnych i przesłania swoich uwag – będą bardzo przydatne do stworzenia wersji ostatecznej Szkoły. Proszę o przesyłanie uwag na mój adres mailowy: prezes@polspen.pl lub do zgłoszenie ich na forum PTŻPiD. (sk)
Program Szkoły Żywienia Klinicznego i Metabolizmu:
Założenia ogólne:
- Cel: uzyskania certyfikatu potwierdzającego wiedzę praktyczną i teoretyczną z zakresu leczenia żywieniowego i metabolizmu
- Prowadzący szkolenia: osoby z certyfikatem uzyskanym na drodze tzw. ‘krótkiej ścieżki’ i zaproszeni opinion-leaderzy – zatwierdzeni przez Zespół Naukowy
- Czas trwania szkolenia: od 24 do 36 miesięcy
- Certyfikat jest przyznawany po zakończeniu szkolenia i zdaniu egzaminu testowego, ale wymagane jest odnowienie certyfikatu co 2 lata w celu dalszego jego utrzymania
- Proponowane rozpoczęcie działania Szkoły Żywienia Klinicznego i Metabolizmu
- wręczenie certyfikatów zdobytych ‘krótką ścieżką’ – I połowa 2011
- pierwszy moduł teoretyczny – czerwiec 2011
- rozpoczęcie staży praktycznych: czerwiec 2011
- pierwszy egzamin po odbyciu pełnego stażu: czerwiec 2013
Stosunek Szkoły do dotychczasowych szkoleń organizowanych regionalnie i centralnie:
- w ciągu 2-3 lat Szkoła zastępuje całkowicie szkolenia przeprowadzane regionalnie przez firmy farmaceutyczne, natomiast nie ma wpływu na szkolenia specjalizacyjne organizowane pod egidą CMKP, takie jak Leczenie żywieniowe w chirurgii
- kursy specjalistyczne, takie jest kurs HEN lub HPN – w tych kursach mogą brać udział jedynie osoby, które zdobyły certyfikat Szkoły – kursy te zyskują wówczas status uzupełniających.
Osoby otrzymujące certyfikat metodą ‘krótkiej ścieżki’:
- są to osoby z wieloletnim doświadczeniem w dziedzinie leczenia żywieniowego, rozpoznawane w PTŻPiD
- wykreowanie grupy specjalistów posiadających certyfikat (ok. 50 osób: lekarze i pielęgniarki) pozwoli na stworzenie kadry wykładowców Szkoły oraz grupy osób przygotowującej pytania testowe
Co daje zdobycie certyfikatu:
- członkowstwo w zespole żywieniowym szpitala lub innej jednostki medycznej (zakłada się znaczący wzrost rani zespołów żywieniowych – jest to zgodne z wolą Ministerstwa i NFZ)
- możliwość prowadzenia kursów pod egidą Towarzystwa: zarówno jako kursów w ramach Szkoły jak i regionalnych
- zdobycie punktów kształcenia ustawicznego
- możliwość zostania konsultantem żywieniowym, którego usługi kontraktuje NFZ (zakłada się możliwość stworzenia nowej usługi kontraktowanej przez NFZ – konsultacje żywieniowe)
Egzamin
- do przystąpienia do egzaminu uprawnia zaliczenie wszystkich modułów teoretycznych i wszystkich staży praktycznych, aktualne członkowstwo w PTŻPiD (opłacone składki) oraz opłata egzaminacyjna (proponowana wysokość: 500 PLN)
- forma: egzamin testowy – 150 pytań, 1 pytanie = 1 pkt, do zaliczenia koniczne jest zdobycie 120 pkt
Punkty do egzaminu można uzyskać nie tylko odpowiadając na pytanie testowe, ale także poprzez:
- ukończenie z pozytywnie zdanym testem 1 modułu LLL – 3 pkt (max do 18 pkt)
- prace naukowe w ostatnich 2 latach przed egzaminem : opublikowane w Polsce – 2 (2 pkt, max 6), w czasopismach zagranicznych – 5 pkt (max 10)
- członkowstwo w ESPEN (opłacone składki): 10 pkt
- przyjęte streszczenia na POLSPEN: 1 pkt za każde, max. 5 pkt
- przyjęta praca (plakat lub prezentacja ustna) – ESPEN, ASPEN – 5 pkt za każdą (max. 15 pkt)
- zdany egzamin Europejski (ESPEN LLL) – 50 pkt
Warunki utrzymania certyfikatu:
- ważne członkowstwo w PTŻPiD (opłacone składki)
- co najmniej 35 pkt rocznie
Sposoby zdobywania punktów:
- 1 moduł LLL – 5 pkt (max do 20 pkt)
- prace naukowe: Polska – (5 pkt, max 10), zagranica – 10 pkt (max 20)
- członkowstwo w ESPEN: 10 pkt (opłacone składki)
- przyjęte streszczenia na POLSPEN: 3 pkt za każde, max. 9 pkt
- przyjęte streszczenia na ESPEN: 3 pkt za każde, max. 10 pkt
- przyjęte streszczenia na ASPEN: 5 pkt za każde, max. 10 pkt
- egzamin europejski – 50 pkt, rocznie 20 pkt
Szkolenia teoretyczne = 4 obowiązkowe moduły trwające 5 dni:
Moduł 1 – Podstawy leczenia żywieniowego i metabolizmu (równoważny z BASIC ESPEN)
Moduł 2 – Wybrane zagadnienia z żywienie poza- i dojelitowego (I)
Moduł 3 – Wybrane zagadnienia z żywienie poza- i dojelitowego (II)
Moduł 4 - zaawansowana problematyka leczenia żywieniowego i metabolizmu (równoważna z Advanced ESPEN)
Program modułów szkoleniowych oraz staży zostanie przygotowany przez Komitet Naukowy, który zostanie powołany podczas Zebrania Zarządu.
Potwierdzenie odbycia modułu: certyfikat
3 staże praktyczne (każdy 5 dni), jeden ze staży musi się odbywać w oddziale pediatrii, 2 w oddziale dorosłych (2 różne miejsca)
Potwierdzenie odbycia stażu: podpis Kierownika Ośrodka
Wstępny proponowany Program Modułu I (równoważny z kursem Basic ESPEN) – tematy
- Ocena stanu odżywienia, diagnostyka niedożywienia
- Metabolizm białek, tłuszczy i węglowodanów
- Mikroelementy, pierwiastki śladowe i witaminy
- Wskazania i techniki żywienia dojelitowego
- Wskazania i techniki żywienia pozajelitowego
- Powikłania żywienia dojelitowego
- Powikłania żywienia pozajelitowego
- Leczenie żywieniowe w okresie okołooperacyjnym, oddziale IT, chorobie oparzeniowej, chorobie nowotworowej, chorobach wątroby, trzustki, nerek – wiadomości podstawowe
- Leczenie żywieniowe w pediatrii
- Organizacja zespołów żywieniowych
- Zagadnienia prawne i etyczne
- Omówienie przypadków klinicznych (odpowiadających powyższym tematom)
Moduły II i III – poszerzenie wiadomości przedstawionych w module I + tematy dotyczące żywienia i metabolizmu w poszczególnych schorzenia i w odniesieniu do narządów
Wstępny proponowany Program Modułu IV (równoważny z kursem Advanced ESPEN) – tematy
- Budowa ustroju
- Diagnostyka niedożywienia w różnych grupach wiekowych, techniki służące ocenie stanu odżywienia
- Metabolizm i leczenie żywieniowe w ostrym stanie metabolicznym (metabolizm białek, modulacja hormonalna, czynność wątroby i nerek)
- Intestinal failure - przyczyny, rozpoznawanie, postępowanie
- Leczenie żywieniowe a insulino oporność
- Zaburzeń przemian aminokwasów, tłuszczy, węglowodanów, mikroelementów, pierwiastków śladowych. Powstawanie i rola wolnych rodników.
- Żywienie immunomodulujące
- Leczenie żywieniowe w różnych okresach życia – od ciąży do wieku podeszłego
- Leczenie żywieniowe w warunkach domowych
- Zagadnienia różne: problemy farmaceutyczne, etyczne, prawne.
- Omówienie przypadków klinicznych (odpowiadających powyższym tematom)
Staże praktyczne
Zakłada się, że po zakończeniu staży praktycznych każdy ich uczestnik będzie umiał co najmniej:
- ocenić stan odżywienia
- zaplanować leczenie żywieniowe
- stworzyć plan żywienia poza- i dojelitowego
- monitorować leczenie żywieniowe i metabolizm chorego
- wytworzyć endoskopową gastrostomię
- wytworzyć centralny dostęp żylny